Dinh dưỡng thai kỳ

Thực phẩm giàu DHA cho mẹ bầu: 12 lựa chọn đáng tham khảo

Tìm hiểu 12 thực phẩm có DHA cho mẹ bầu, cách chọn cá ít thủy ngân, lượng ăn phù hợp và cách phân biệt DHA với omega-3 từ hạt.

Image

Thực phẩm giàu DHA cho mẹ bầu thường gồm cá hồi, cá mòi, cá trích và một số loài cá thu. Tôm, cua, trứng cùng sản phẩm tăng cường DHA cũng có thể đóng góp dưỡng chất này, với hàm lượng khác nhau. Để chọn thực phẩm phù hợp, mẹ cần xem đồng thời lượng DHA, tên loài và mức thủy ngân. Những gợi ý từ Care With Love dưới đây giúp mẹ phân biệt nguồn DHA chính với thực phẩm bổ trợ.

1. 12 thực phẩm có chứa DHA cho mẹ bầu

Trong 12 lựa chọn dưới đây, cá béo như cá hồi, cá mòi và cá trích là những nguồn DHA đáng chú ý. Tôm, cua và trứng thông thường giúp đa dạng khẩu phần, nhưng lượng DHA thấp hơn khá nhiều so với các loại cá béo. Với thực phẩm tăng cường, mẹ cần xem lượng DHA trên nhãn. Bảng dưới được tham khảo từ National Institutes of Health (NIH) cùng đơn vị để mẹ dễ so sánh.

Thực phẩm và cách chế biến Khẩu phần tham khảo Lượng DHA xấp xỉ
Cá hồi Đại Tây Dương 100 g 1,43 g
Cá trích Đại Tây Dương 100 g 1,1 g
Cá mòi đóng hộp sốt 100 g 1,2 g
Cá thu Đại Tây Dương 100 g 0,7 g
Tôm 100 g 0,052 g
Trứng gà thông thường 1 quả 0,03 g

Lưu ý: Các số liệu này áp dụng cho mẫu thực phẩm đã nấu chín và mang tính chất tham khảo, không đại diện hoàn toàn cho tất cả các loài hay sản phẩm.

1.1. Cá hồi

Cá hồi là một nguồn DHA đáng sử dụng trong thực đơn của mẹ bầu. Gia đình có thể chế biến cá hồi hấp, nướng chín hoặc nấu cháo để thay đổi bữa ăn. Món cá nên đi cùng cơm, rau và các thực phẩm khác, thay vì trở thành nguyên liệu duy nhất được dùng liên tục trong tuần.

Mẹ cần chọn cá được bảo quản lạnh đúng cách và tránh sushi, sashimi có cá sống. Cá hồi hun khói bảo quản lạnh cũng không nên được xem là món đã chín sẵn để ăn ngay trong thai kỳ.

Khi bổ sung DHA trong thai kỳ, mẹ bầu nên ưu tiên cá hồi đã được nấu chín kỹ.

Khi bổ sung DHA trong thai kỳ, mẹ bầu nên ưu tiên cá hồi đã được nấu chín kỹ.

1.2. Cá thu

Cá thu là nguồn cung cấp DHA tốt, nhưng mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý đến chủng loại khi chọn mua. Việc mua cá thu ngoài chợ hoặc dùng tại nhà hàng mà không kiểm tra kỹ nguồn gốc có thể tiềm ẩn rủi ro, vì hàm lượng thủy ngân ở mỗi loài cá thu là hoàn toàn khác nhau. Đối với các sản phẩm đóng gói, gia đình nên đọc kỹ tên loài và xuất xứ trên nhãn mác để chủ động tránh những loại cá có nguy cơ tích tụ thủy ngân cao.

  • Cá thu Đại Tây Dương có tên Atlantic Mackerel thuộc nhóm có thể ưu tiên do mức thủy ngân thấp.
  • Cá thu Tây Ban Nha hay Spanish Mackerel thuộc nhóm trung bình, mẹ bầu nên dùng một lần khoảng 113,4 g trong tuần và hạn chế ăn thêm cá hoặc hải sản khác trong tuần đó.
  • Loại mang tên King Mackerel hay cá thu Vua thuộc nhóm mẹ bầu cần tránh vì mức thủy ngân cao.

Để hạn chế nguy cơ nhiễm thủy ngân liều lượng cao, mẹ bầu nên ưu tiên lựa chọn cá thu Đại Tây Dương (Atlantic Mackerel) để bổ sung DHA an toàn.

Để hạn chế nguy cơ nhiễm thủy ngân liều lượng cao, mẹ bầu nên ưu tiên lựa chọn cá thu Đại Tây Dương (Atlantic Mackerel) để bổ sung DHA an toàn.

Nếu nhãn hàng không nêu rõ tên loài cá thu cụ thể mà chỉ ghi thông tin chung chung, mẹ bầu có thể cân nhắc chuyển sang các loại cá béo khác như cá hồi hoặc cá mòi để đảm bảo an toàn. Tên gọi cá thu theo kinh nghiệm địa phương thường không đủ cơ sở để xếp loại mức độ an toàn hay nguy cơ tích tụ thủy ngân theo các tiêu chuẩn quốc tế. Do đó, giải pháp tốt nhất là chọn mua các sản phẩm cá thu có minh bạch tên loài trên bao bì.

1.3. Cá ngừ

Dù chứa DHA, hàm lượng thủy ngân trong cá ngừ lại khác nhau đáng kể tùy theo từng loại và dòng sản phẩm. Mẹ bầu có thể chọn cá ngừ đóng hộp loại light tuna (thường là cá ngừ vằn) để đổi vị, vì đây là lựa chọn thuộc nhóm chứa ít thủy ngân. Bên cạnh đó, gia đình nên đọc kỹ nhãn mác thay vì chỉ nhìn tên gọi chung, đồng thời lưu ý lượng muối trong cá hộp nhằm chế biến an toàn, tránh nguy cơ nạp quá nhiều natri hoặc gây tăng huyết áp.

Cá ngừ trắng albacore và cá ngừ vây vàng yellowfin thuộc nhóm cần giới hạn ở một khẩu phần trong tuần, không ăn thêm cá hoặc hải sản khác trong tuần đó. Cá ngừ mắt to bigeye thuộc nhóm cần tránh khi mang thai. Mẹ cũng không nên dùng cá ngừ sống hoặc tái để giữ dưỡng chất.

Để vừa bổ sung DHA vừa an toàn trước nguy cơ nhiễm thủy ngân, mẹ bầu nên ưu tiên cá ngừ vằn hoặc sản phẩm đóng hộp thường gắn nhãn light tuna.

Để vừa bổ sung DHA vừa an toàn trước nguy cơ nhiễm thủy ngân, mẹ bầu nên ưu tiên cá ngừ vằn hoặc sản phẩm đóng hộp thường gắn nhãn light tuna.

1.4. Cá mòi

Cá mòi là cá béo có thể giúp bữa ăn bổ sung DHA mà không cần phụ thuộc vào cá hồi. Gia đình có thể dùng cá tươi nấu chín hoặc cá đóng hộp còn nguyên vẹn, trong hạn sử dụng và bảo quản đúng hướng dẫn.

Món cá mòi sốt cà chua dùng cùng cơm, rau là một cách chuẩn bị thuận tiện. Nếu dùng đồ hộp thường xuyên, mẹ nên so sánh lượng muối giữa các sản phẩm và tránh nêm thêm quá nhiều gia vị. Phần cá còn lại sau khi mở hộp cần được bảo quản theo nhãn.

Món cá mòi sốt cà chua ăn kèm cơm nóng là lựa chọn tiện lợi giúp bổ sung DHA cho mẹ bầu.

Món cá mòi sốt cà chua ăn kèm cơm nóng là lựa chọn tiện lợi giúp bổ sung DHA cho mẹ bầu.

1.5. Cá trích

Cá trích cung cấp DHA và có thể được dùng để thay đổi các bữa cá trong tuần. Gia đình có thể chọn món nướng chín, hấp hoặc kho theo khẩu vị của mẹ. Mẹ nên tránh gỏi cá trích và các món còn sống, kể cả khi cá đã được ngâm chanh hoặc ướp gia vị. Những cách xử lý đó không thay thế việc nấu chín để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.

Cá trích cung cấp DHA rất tốt cho phụ nữ mang thai, nhưng mẹ cần tránh ăn các món gỏi cá trích sống để phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn.

Cá trích cung cấp DHA rất tốt cho phụ nữ mang thai, nhưng mẹ cần tránh ăn các món gỏi cá trích sống để phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn.

1.6. Hàu

Hàu góp thêm DHA và giúp mẹ đổi bữa bằng món cháo hoặc canh. Hàm lượng DHA thay đổi theo loài, nên mẹ có thể xem đây là lựa chọn bổ trợ trong khẩu phần khi ngán cá béo.

Bên cạnh cá béo, hàu giúp đổi vị thực đơn mà vẫn cung cấp lượng DHA cần thiết.

Bên cạnh cá béo, hàu giúp đổi vị thực đơn mà vẫn cung cấp lượng DHA cần thiết.

Gia đình chọn hàu từ nguồn rõ ràng, bảo quản lạnh và nấu chín kỹ toàn bộ phần thịt. Hàu sống, tái hoặc chỉ được làm nóng mặt ngoài không nên được sử dụng trong thai kỳ để tránh nhiễm khuẩn.

1.7. Tôm

Tôm là lựa chọn bổ trợ DHA dễ kết hợp với canh, món hấp hoặc rau xào. Gia đình có thể bóc vỏ, bỏ phần cứng và chia thịt tôm vào bữa có cơm, rau để mẹ dễ ăn.

Người chế biến cần bảo quản tôm lạnh và nấu chín kỹ trước khi dùng. Nếu mẹ có tiền sử dị ứng tôm, gia đình nên chọn nguyên liệu khác và không cố cho mẹ ăn để bổ sung DHA.

Mẹ bầu nên dùng tôm đã được nấu chín kỹ để bổ sung DHA an toàn trong thai kỳ.

Mẹ bầu nên dùng tôm đã được nấu chín kỹ để bổ sung DHA an toàn trong thai kỳ.

1.8. Cua

Cua giúp mẹ thay đổi nguồn hải sản và góp DHA vào bữa ăn. Phần thịt được dùng và loài cua ảnh hưởng đến hàm lượng thực tế, vì vậy mẹ không nên quy mọi món cua về một lượng DHA cố định.

Gia đình có thể chế biến cua hấp hoặc lấy thịt nấu cháo, súp. Người nấu cần chọn nguyên liệu được bảo quản phù hợp, nấu chín và loại bỏ mảnh vỏ trước khi cho mẹ ăn. Mẹ từng dị ứng cua cần tránh món này.

1.9. Sò điệp

Sò điệp là lựa chọn đổi bữa khi mẹ thích món súp hoặc xào rau. Gia đình chọn phần thịt được giữ lạnh, có nguồn gốc rõ ràng và dùng như một nguồn đạm bổ trợ cho thực đơn.

Món sò điệp nấu súp hoặc xào rau cần được nấu chín toàn bộ phần thịt. Mẹ không nên ăn sò điệp sống hoặc loại chỉ áp chảo bên ngoài nhưng phần giữa vẫn còn tái.

1.10. Nghêu

Nghêu có thể nấu canh hoặc hấp để thay đổi món hải sản trong tuần. Mẹ nên phối hợp với những nguồn DHA khác, đặc biệt là cá béo ít thủy ngân, thay vì chỉ dựa vào nghêu.

Người nấu cần chọn nghêu còn sống, nguồn rõ ràng và loại bỏ con có vỏ nứt, hỏng. Món ăn phải được nấu chín kỹ, những con không mở vỏ sau khi nấu cần được bỏ đi. Mẹ không nên dùng nghêu sống hoặc ngâm tái.

1.11. Trứng gà

Trứng gà thông thường có một lượng nhỏ DHA, nên mẹ có thể dùng để làm phong phú bữa ăn chứ không nên xem là nguồn DHA chính thay cho cá. Trứng tăng cường DHA có thể có hàm lượng khác, tùy sản phẩm và thông tin trên nhãn.

Mẹ nên ăn trứng đã chín kỹ cả lòng trắng và lòng đỏ. Gia đình có thể luộc chín, hấp hoặc nấu canh với rau để đổi món. Nếu chọn trứng tăng cường, mẹ cần xem số miligam DHA trong mỗi quả hoặc mỗi khẩu phần, thay vì chỉ đọc chữ omega-3.

Bổ sung trứng vào thực đơn hàng ngày cũng giúp mẹ bầu nạp thêm một lượng nhỏ DHA.

Bổ sung trứng vào thực đơn hàng ngày cũng giúp mẹ bầu nạp thêm một lượng nhỏ DHA.

1.12. Thực phẩm tăng cường DHA

Bên cạnh thực phẩm tự nhiên, mẹ bầu có thể chọn các sản phẩm được bổ sung DHA như sữa hay sữa chua. Lưu ý rằng các loại sữa thông thường hoặc thức uống từ thực vật thường không chứa hàm lượng DHA giống nhau trên mỗi sản phẩm, do đó mẹ nên xem kỹ thành phần và thông tin dinh dưỡng ghi trên bao bì.

Khi so sánh sản phẩm, mẹ có thể kiểm tra ba thông tin sau:

  • Nhãn cần ghi rõ lượng DHA trong mỗi khẩu phần. Thông tin về tổng omega-3 không cho biết riêng lượng DHA.
  • Khẩu phần cần tương ứng với lượng mẹ thực sự dùng, chẳng hạn một hộp hoặc một ly sau khi pha đúng hướng dẫn.

Bên cạnh sữa, dầu cá và vi tảo cũng là những nguồn bổ sung DHA đáng cân nhắc. Tuy nhiên, mẹ nên chủ động kiểm tra kỹ thành phần đi kèm, hàm lượng đường cũng như các nguy cơ gây dị ứng trước khi lựa chọn sản phẩm.

2. Vai trò của DHA đối với thai nhi

DHA là một axit béo thuộc nhóm omega-3, có mặt trong cấu trúc màng tế bào và tập trung nhiều ở não, võng mạc. Dưỡng chất này có vai trò trong sự phát triển hệ thần kinh và mắt của thai nhi, nên nguồn cung cấp từ khẩu phần của mẹ cần được quan tâm trong thai kỳ.

Vai trò đó không có nghĩa là mẹ ăn càng nhiều DHA thì con chắc chắn càng thông minh. Sự phát triển của thai nhi còn phụ thuộc vào nhiều dưỡng chất và yếu tố sức khỏe khác. Mẹ nên duy trì khẩu phần đa dạng, khám thai đúng lịch và trao đổi về nhu cầu bổ sung khi khẩu phần hạn chế.

3. Mẹ bầu cần bao nhiêu DHA mỗi ngày?

Lượng DHA mẹ nhận được cần tính từ cả bữa ăn và sản phẩm bổ sung. Các con số trên nhãn có thể ghi DHA riêng hoặc tổng EPA và DHA, nên mẹ cần phân biệt hai cách tính trước khi so sánh.

Mức tham khảo khuyến nghị cho phụ nữ mang thai là tối thiểu 200 mg DHA mỗi ngày, theo National Institutes of Health (NIH). Lưu ý, hần DHA bổ sung thêm không được nhầm với tổng lượng EPA và DHA. Đây là lượng cung cấp từ toàn bộ nguồn ăn uống và bổ sung, không phải yêu cầu mọi mẹ phải tự mua viên uống theo cùng một liều. Mẹ có thể trao đổi về lượng phù hợp khi khám thai, nhất là nếu ít ăn cá hoặc đã dùng nhiều sản phẩm bổ sung.

Trong bữa ăn, mẹ có thể hướng đến 2–3 khẩu phần cá và hải sản thuộc nhóm ít thủy ngân mỗi tuần. Tổng lượng khoảng 227–340 g mỗi tuần được tính theo phần ăn được trước khi nấu, với một khẩu phần người lớn khoảng 113 g. Nếu mẹ chọn cá thuộc nhóm cần hạn chế như đã nêu ở mục cá thu và cá ngừ, quy tắc một khẩu phần trong tuần cần được áp dụng thay cho mức 2–3 khẩu phần.

Nếu mẹ ít ăn cá, ăn chay hoặc không ăn được hải sản, bác sĩ có thể giúp đánh giá nguồn DHA và nhu cầu bổ sung. Khi đọc nhãn viên dầu cá, mẹ cần phân biệt tổng lượng dầu với lượng DHA thực tế. Chẳng hạn, một viên ghi 1.000 mg dầu cá không đồng nghĩa với 1.000 mg DHA.

4. Thực phẩm giàu omega-3 có đồng nghĩa giàu DHA không?

Không phải mọi thực phẩm giàu omega-3 đều chứa lượng lớn DHA. Nhóm axit béo omega-3 gồm 3 thành phần chính là ALA, EPA và DHA; trong đó, DHA chỉ là một bộ phận cấu thành chứ không đại diện cho toàn bộ omega-3. Hạt chia, hạt lanh, óc chó cùng một số dầu thực vật chủ yếu cung cấp ALA. Cơ thể có thể chuyển một phần ALA thành EPA và DHA, nhưng khả năng chuyển đổi còn hạn chế.

Dạng omega-3 Nguồn thường gặp Điểm mẹ cần phân biệt
DHA Cá, hải sản và sản phẩm bổ sung DHA từ cá hoặc vi tảo. Mẹ cần xem lượng DHA riêng trên nhãn nếu muốn theo dõi dưỡng chất này.
EPA Cá và dầu cá, thường có mặt cùng DHA. Lượng EPA cộng DHA khác với lượng DHA riêng.
ALA Hạt chia, hạt lanh, óc chó, dầu hạt cải và dầu đậu nành. Nguồn ALA có giá trị dinh dưỡng nhưng không tương đương DHA trực tiếp.

Mẹ vẫn có thể dùng các loại hạt và dầu thực vật trong khẩu phần phù hợp. Điều cần tránh là xem chúng thay thế hoàn toàn nguồn DHA khi chưa đánh giá chế độ ăn. Rong biển thông thường cũng không đồng nghĩa với dầu vi tảo đã được sản xuất và định lượng DHA trong một sản phẩm cụ thể.

Kết luận

Thực phẩm giàu DHA cho mẹ bầu nên được lựa chọn cùng tiêu chí ít thủy ngân, rõ nguồn gốc và chế biến chín. Cá hồi, cá mòi, cá trích cùng những loài cá phù hợp có thể luân phiên trong tuần, còn trứng và thực phẩm tăng cường giúp mẹ có thêm lựa chọn. Nếu khẩu phần ít cá hoặc cần dùng sản phẩm bổ sung, mẹ nên trao đổi với bác sĩ để xác định lượng DHA thực sự cần thiết.

Chia sẻ bài viết

Chủ đề

  • Sau sinh
  • Phục hồi
  • Sức khoẻ mẹ
T

Tác giả

Trần Thảo Vi

Founder & CEO

Co-founder Care With Love & HLV Yoga Quốc Tế

- Tốt nghiệp thủ khoa Học Viện Hành Chính Quốc Gia, Tốt nghiệp MBA loại ưu Université du Québec à Montréal (UQAM) – Canada.-

- HLV Yoga Quốc tế: World Yoga Alliance, Sivananda Yoga Ve-danta Center

- Chuyên gia massage: NBCTMB – National Certification Board for Therapeutic Massage and Bodywork, IAIM – International

- Association of Infant Massage, APSWC – Asia Pacific Spa Wellness Coalition

- Là bà mẹ 4 con, trải qua nhiều lần sinh nở, hơn ai hết Vi cảm nhận được niềm vui, sự vất vả của người mẹ.

Bài viết liên quan

Xem tất cả

Cần hỗ trợ trực tiếp cho mẹ và bé?

Đặt lịch tư vấn miễn phí với chuyên viên Care With Love — chúng tôi sẽ lắng nghe và đồng hành cùng mẹ.

Đặt lịch tư vấn