Mẹ bầu

Mấy tuần có tim thai? Những điều cần biết khi siêu âm

Mấy tuần có tim thai? Tìm hiểu thời điểm thường thấy hoạt động tim phôi, lý do có thể thấy muộn, ý nghĩa siêu âm và dấu hiệu cần đi khám sớm.

7 phút đọc
Image

Nhiều mẹ mong chờ lần siêu âm đầu tiên để biết thai đã có tim thai hay chưa. Thông thường, hoạt động tim của phôi có thể bắt đầu được quan sát trên siêu âm từ khoảng 5–6 tuần thai, đặc biệt khi siêu âm đầu dò âm đạo. Tuy nhiên, không phải thai kỳ nào cũng nhìn thấy hoạt động tim ở đúng một mốc tuần cố định. ISUOG lưu ý hoạt động tim thường có thể nhìn thấy từ khoảng 5–6 tuần và nhịp tim tiếp tục thay đổi theo tuổi thai trong tam cá nguyệt đầu.

Vì vậy, nếu siêu âm ở tuần 6 hoặc đầu tuần 7 nhưng chưa ghi nhận tim thai, mẹ chưa nên tự kết luận thai có bất thường. Bác sĩ cần đánh giá đồng thời tuổi thai, kích thước phôi, vị trí thai, hình ảnh túi thai và diễn tiến qua những lần siêu âm tiếp theo.

1. Mấy tuần có tim thai?

Nếu tính tuổi thai từ ngày đầu của kỳ kinh cuối, tim thai thường có thể được quan sát vào khoảng tuần thứ 6. Ở giai đoạn này, cách gọi chính xác hơn về mặt chuyên môn là “hoạt động tim phôi”, bởi thai vẫn đang ở giai đoạn phôi sớm.

Khả năng quan sát còn phụ thuộc phương pháp siêu âm. Siêu âm đầu dò âm đạo thường cho hình ảnh rõ hơn trong những tuần đầu vì đầu dò ở gần tử cung và cơ quan vùng chậu hơn. NHS cũng ghi nhận ở tuần thai thứ 6, đôi khi hoạt động tim có thể được phát hiện bằng siêu âm đầu dò âm đạo.

Do đó, mốc “6 tuần có tim thai” nên được hiểu là thời điểm thường bắt đầu có thể quan sát, chứ không phải một hạn chót áp dụng cho mọi thai kỳ. Một lần siêu âm chưa thấy tim thai ở giai đoạn rất sớm cần được diễn giải cùng các thông tin khác thay vì chỉ dựa vào số tuần thai.

Siêu âm giúp bác sĩ ghi nhận hoạt động tim thai, thường từ khoảng tuần 5–6 của thai kỳ.
Siêu âm giúp bác sĩ ghi nhận hoạt động tim thai, thường từ khoảng tuần 5–6 của thai kỳ.

2. Vì sao có mẹ thấy tim thai sớm, có mẹ thấy muộn hơn?

Sự khác nhau về thời điểm thấy tim thai không nhất thiết phản ánh thai phát triển tốt hay kém. Trong thực tế, tuổi thai được ước tính theo nhiều dữ kiện và hình ảnh siêu âm cũng chịu ảnh hưởng bởi thời điểm thực hiện, phương pháp khảo sát cũng như tiến trình phát triển của từng thai kỳ.

2.1. Tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối có thể lệch so với tuổi thai xác định trên siêu âm

Tuổi thai ban đầu thường được tính từ ngày đầu của kỳ kinh cuối. Cách tính này thuận tiện nhưng có thể chưa phản ánh chính xác giai đoạn phát triển của thai nếu mẹ có chu kỳ kinh không đều, rụng trứng muộn hoặc không nhớ chính xác ngày bắt đầu kỳ kinh cuối.

Vì vậy, trong tam cá nguyệt đầu, bác sĩ thường kết hợp thông tin kỳ kinh với hình ảnh siêu âm. Đo chiều dài đầu–mông (CRL) của phôi hoặc thai trong giai đoạn này là phương pháp có độ chính xác cao để xác lập hoặc xác nhận tuổi thai.

Chẳng hạn, một thai kỳ được tính là hơn 6 tuần theo kỳ kinh cuối nhưng thời điểm rụng trứng thực tế diễn ra muộn hơn dự kiến có thể cho hình ảnh siêu âm tương ứng với tuổi thai nhỏ hơn. Khi đó, chưa ghi nhận hoạt động tim có thể đơn giản là do lần siêu âm được thực hiện sớm hơn so với giai đoạn phát triển thực tế của thai.

Tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối có thể chênh lệch với tuổi thai ước tính qua siêu âm.
Tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối có thể chênh lệch với tuổi thai ước tính qua siêu âm.

2.2. Phương pháp siêu âm có thể ảnh hưởng khả năng quan sát

Trong thai kỳ rất sớm, siêu âm đầu dò âm đạo thường cung cấp hình ảnh vùng chậu rõ hơn siêu âm qua thành bụng. Vì vậy, bác sĩ có thể lựa chọn đường siêu âm này khi cần đánh giá túi thai, phôi hoặc hoạt động tim mà hình ảnh qua bụng chưa đủ rõ.

Khả năng quan sát cũng có thể phụ thuộc vào chất lượng thiết bị, tư thế tử cung, vị trí của thai và điều kiện khảo sát ở từng người. Vì thế, hai thai phụ cùng được tính là 6 tuần thai chưa chắc sẽ nhận được hình ảnh siêu âm giống nhau.

Điều quan trọng là kết quả cần được bác sĩ đọc trong toàn bộ bối cảnh của lần khám, thay vì so sánh trực tiếp với hình ảnh hoặc trải nghiệm của người khác.

2.3. Hình ảnh siêu âm thay đổi nhanh trong những tuần thai đầu

Trong những tuần đầu, các cấu trúc của thai xuất hiện trên siêu âm theo một trình tự và hình ảnh có thể thay đổi rõ chỉ sau một khoảng thời gian ngắn. Ở lần siêu âm rất sớm, bác sĩ có thể mới quan sát được túi thai và túi noãn hoàng; khi thai phát triển thêm, phôi và hoạt động tim sẽ trở nên rõ hơn.

Vì vậy, hai lần siêu âm cách nhau một khoảng thời gian phù hợp có thể cung cấp lượng thông tin rất khác nhau. Khả năng quan sát còn phụ thuộc tuổi thai, kích thước phôi, phương pháp siêu âm và điều kiện khảo sát.

Nếu hình ảnh ở lần khám đầu chưa đủ để xác định khả năng sống của thai, bác sĩ có thể hẹn siêu âm lại thay vì kết luận chỉ dựa trên một mốc tuần thai. Việc đánh giá cần dựa vào sự thay đổi của hình ảnh siêu âm theo thời gian và các tiêu chí chuyên môn phù hợp.

3. Thai 6–7 tuần chưa thấy tim thai có đáng lo không?

Nếu tuổi thai 6–7 tuần mới chỉ được tính theo ngày đầu kỳ kinh cuối, việc chưa thấy hoạt động tim trên một lần siêu âm chưa đủ để kết luận thai ngừng phát triển. NICE khuyến cáo không nên dùng tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối đơn thuần để xác định liệu hoạt động tim lẽ ra đã phải nhìn thấy hay chưa, bởi thời điểm rụng trứng và độ dài chu kỳ có thể khác nhau giữa các thai phụ.

Khi chưa ghi nhận hoạt động tim, bác sĩ cần xem xét kích thước phôi và phương pháp siêu âm. Với siêu âm đầu dò âm đạo, nếu đã thấy phôi nhưng chiều dài đầu–mông (CRL) dưới 7 mm và chưa thấy hoạt động tim, NICE khuyến cáo siêu âm lại sau ít nhất 7 ngày trước khi đưa ra chẩn đoán.

Nếu CRL từ 7 mm trở lên nhưng vẫn chưa ghi nhận hoạt động tim trên siêu âm đầu dò, kết quả cần được đánh giá rất thận trọng. NICE khuyến cáo nên có thêm ý kiến chuyên môn và/hoặc thực hiện siêu âm lại sau ít nhất 7 ngày trước khi kết luận về khả năng sống của thai.

Với siêu âm qua thành bụng, nếu chưa nhìn thấy hoạt động tim, NICE khuyến cáo khoảng cách tối thiểu trước lần siêu âm lại là 14 ngày trước khi đưa ra chẩn đoán dựa trên hình ảnh này.

Vì vậy, bác sĩ không đánh giá thai 6–7 tuần chỉ dựa trên câu hỏi “đã có tim thai chưa”. Kích thước phôi, vị trí thai, túi thai, túi noãn hoàng, phương pháp siêu âm và sự thay đổi giữa các lần khám đều cần được xem xét cùng nhau. Nếu trong thời gian chờ tái khám mẹ xuất hiện đau bụng, ra máu, chóng mặt, ngất hoặc triệu chứng bất thường khác, cần liên hệ cơ sở y tế sớm.

4. Siêu âm thai sớm kiểm tra những gì ngoài hoạt động tim thai?

Tim thai chỉ là một trong nhiều thông tin cần được đánh giá trong siêu âm thai sớm. Mục tiêu quan trọng hơn là xác định thai đang phát triển ở đâu và các cấu trúc quan sát được có phù hợp với giai đoạn thai hay không.

Tùy tuổi thai và chỉ định khám, siêu âm sớm có thể giúp bác sĩ đánh giá:

  • Xác định vị trí thai: đánh giá thai đã nằm trong buồng tử cung hay chưa; nếu chưa xác định được thai trong tử cung, bác sĩ có thể cần tiếp tục đánh giá để loại trừ thai ngoài tử cung hoặc các tình huống khác.
  • Có một thai hay nhiều thai.
  • Túi thai, túi noãn hoàng và phôi đã xuất hiện hay chưa.
  • Kích thước phôi và tuổi thai ước tính.
  • Có hay không hoạt động tim.
  • Một số đặc điểm của tử cung và vùng phần phụ khi cần.

Siêu âm trong tam cá nguyệt đầu cũng đóng vai trò quan trọng trong xác nhận tuổi thai. ACOG đánh giá đo phôi hoặc thai trong tam cá nguyệt đầu là phương pháp siêu âm chính xác nhất để xác lập hoặc xác nhận tuổi thai.

Vì vậy, kết quả “đã có tim thai” là thông tin đáng chú ý nhưng không phải toàn bộ ý nghĩa của lần siêu âm sớm.

5. Siêu âm kiểm tra tim thai sớm có phải là siêu âm tim thai chuyên sâu không?

Không. Việc ghi nhận hoạt động tim trong những tuần đầu khác với sàng lọc hình thái tim thai và cũng khác với siêu âm tim thai chuyên sâu.

Trong thai kỳ sớm, siêu âm chủ yếu xác định có hay không hoạt động tim của phôi và có thể đo nhịp tim khi cần. Mục tiêu ở giai đoạn này là hỗ trợ đánh giá khả năng sống và diễn tiến của thai, chưa phải khảo sát đầy đủ cấu trúc tim.

Đến tam cá nguyệt thứ hai, cấu trúc tim thai được khảo sát trong siêu âm hình thái. Theo ISUOG, thời điểm tối ưu cho sàng lọc tim thai thường quy là khoảng 18–22 tuần, khi bác sĩ có thể đánh giá các buồng tim, đường ra của tim và những mạch máu lớn theo các mặt cắt tiêu chuẩn.

Siêu âm tim thai chuyên sâu (fetal echocardiography) là một khảo sát chi tiết hơn và thường được chỉ định khi siêu âm sàng lọc phát hiện bất thường hoặc thai kỳ có yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh tim bẩm sinh. Một số trường hợp nguy cơ cao có thể được khảo sát sớm tại cơ sở chuyên khoa, nhưng siêu âm sớm không nhất thiết thay thế việc đánh giá tim ở giai đoạn phù hợp sau đó.

Vì vậy, việc “đã thấy tim thai ở tuần 6–7” chỉ cho biết hoạt động tim đã được ghi nhận tại thời điểm siêu âm, không có nghĩa cấu trúc tim thai đã được kiểm tra đầy đủ hoặc đã loại trừ bệnh tim bẩm sinh.

Siêu âm thai giúp ghi nhận hoạt động tim thai trong giai đoạn đầu thai kỳ.
Siêu âm thai giúp ghi nhận hoạt động tim thai trong giai đoạn đầu thai kỳ.

6. Nhịp tim thai trên siêu âm có ý nghĩa gì?

Trong những tuần đầu, nhịp tim của phôi thay đổi khá nhanh theo tuổi thai. ISUOG ghi nhận nhịp tim tăng dần trong giai đoạn đầu của thai kỳ trước khi có xu hướng giảm về sau trong tam cá nguyệt đầu. Vì vậy, bác sĩ không nên diễn giải một con số nhịp tim tách rời khỏi tuổi thai và các hình ảnh siêu âm khác.

Việc ghi nhận hoạt động tim cho thấy phôi đang có hoạt động tim tại thời điểm khảo sát và là một dữ kiện quan trọng khi đánh giá khả năng sống của thai. Tuy nhiên, chỉ riêng nhịp tim không thể dự đoán chắc chắn toàn bộ diễn tiến thai kỳ.

Nếu nhịp tim chậm hơn mức được kỳ vọng theo tuổi thai, nguy cơ kết cục thai kỳ không thuận lợi có thể cao hơn trong một số nghiên cứu. Dù vậy, điều này không có nghĩa một kết quả “nhịp tim chậm” đơn lẻ chắc chắn sẽ dẫn đến sảy thai. Bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi lại bằng siêu âm tùy từng trường hợp.

Trong thai kỳ sớm, Doppler xung/spectral Doppler không nên được sử dụng thường quy chỉ để ghi nhận hoặc “nghe” nhịp tim. AIUM khuyến nghị ưu tiên B-mode hoặc M-mode để xác nhận hoạt động tim và sử dụng siêu âm với mức phơi nhiễm cần thiết thấp nhất để thu được thông tin chẩn đoán.

Vì vậy, khi nhận kết quả nhịp tim thai, mẹ nên hỏi bác sĩ liệu con số đó có phù hợp với tuổi thai và hình ảnh phát triển hiện tại hay không thay vì tự so sánh với một “mức chuẩn” duy nhất trên mạng.

Nhịp tim thai trên siêu âm giúp bác sĩ đánh giá hoạt động tim và theo dõi sự phát triển của thai nhi.
Nhịp tim thai trên siêu âm giúp bác sĩ đánh giá hoạt động tim và theo dõi sự phát triển của thai nhi.

7. Khi nào mẹ cần đi khám sớm thay vì chờ lịch siêu âm lại?

Nếu bác sĩ hẹn siêu âm lại vì thai còn quá sớm, mẹ thường có thể chờ đến lịch tái khám khi sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, một số triệu chứng trong thai kỳ sớm cần được đánh giá sớm vì có thể liên quan đến thai ngoài tử cung, chảy máu hoặc những vấn đề khác cần xử trí y tế.

Mẹ nên liên hệ cơ sở y tế sớm hoặc đến cấp cứu khi có một hay nhiều dấu hiệu sau:

  • Đau bụng dữ dội, tăng nhanh hoặc đau rõ một bên bụng.
  • Chảy máu âm đạo nhiều hoặc lượng máu tăng đáng kể.
  • Đau chóp vai, đặc biệt khi đi kèm đau bụng hoặc chảy máu.
  • Chóng mặt nhiều, cảm giác sắp ngất hoặc ngất.
  • Đột ngột đau bụng dữ dội kèm yếu, choáng hoặc cảm thấy tình trạng toàn thân xấu đi.

NHS lưu ý đau bụng một bên, chảy máu âm đạo và đau đầu vai có thể xuất hiện trong thai ngoài tử cung; đau bụng dữ dội đột ngột, chóng mặt hoặc ngất có thể là dấu hiệu của biến chứng nghiêm trọng cần cấp cứu.

Các triệu chứng trên không đồng nghĩa chắc chắn mẹ đang gặp thai ngoài tử cung hoặc sảy thai, nhưng cũng không nên trì hoãn kiểm tra chỉ để chờ đến lịch siêu âm tim thai tiếp theo.

Kết luận

Với câu hỏi mấy tuần có tim thai, hoạt động tim phôi thường bắt đầu có thể quan sát trên siêu âm từ khoảng 5–6 tuần, đặc biệt với siêu âm đầu dò âm đạo. Tuy nhiên, đây không phải một hạn chót cố định vì tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối có thể chưa phản ánh chính xác giai đoạn phát triển quan sát được trên siêu âm.

Nếu thai được ước tính khoảng 6–7 tuần theo kỳ kinh cuối nhưng chưa ghi nhận hoạt động tim, không nên tự kết luận chỉ dựa trên số tuần thai. Bác sĩ cần xem xét phương pháp siêu âm, chiều dài đầu–mông của phôi, vị trí thai và các hình ảnh liên quan; trong trường hợp chưa đủ tiêu chuẩn kết luận, siêu âm lại sau khoảng thời gian phù hợp có thể cần thiết.

Trong thời gian theo dõi, nếu xuất hiện đau bụng dữ dội hoặc đau rõ một bên, chảy máu tăng nhiều, đau chóp vai, chóng mặt, cảm giác sắp ngất hoặc ngất, mẹ nên liên hệ cơ sở y tế sớm thay vì chờ đến lịch siêu âm tiếp theo.

Chia sẻ bài viết

Chủ đề

  • Sau sinh
  • Phục hồi
  • Sức khoẻ mẹ
T

Tác giả

Trần Thảo Vi

Founder & CEO

Co-founder Care With Love & HLV Yoga Quốc Tế

- Tốt nghiệp thủ khoa Học Viện Hành Chính Quốc Gia, Tốt nghiệp MBA loại ưu Université du Québec à Montréal (UQAM) – Canada.-

- HLV Yoga Quốc tế: World Yoga Alliance, Sivananda Yoga Ve-danta Center

- Chuyên gia massage: NBCTMB – National Certification Board for Therapeutic Massage and Bodywork, IAIM – International

- Association of Infant Massage, APSWC – Asia Pacific Spa Wellness Coalition

- Là bà mẹ 4 con, trải qua nhiều lần sinh nở, hơn ai hết Vi cảm nhận được niềm vui, sự vất vả của người mẹ.

Bài viết liên quan

Xem tất cả

Cần hỗ trợ trực tiếp cho mẹ và bé?

Đặt lịch tư vấn miễn phí với chuyên viên Care With Love — chúng tôi sẽ lắng nghe và đồng hành cùng mẹ.

Đặt lịch tư vấn